W szpitalach i klinikach zużycie wody może sięgać od 300 do 450 litrów dziennie na 1 łóżko! Dla porównania: w domu zużywamy około 137 litrów na dzień. Tak duże zużycie wynika z wielu czynników: higieny rąk, sterylizacji na bloku operacyjnym, ogólnej toalety pacjentów, która zajmuje więcej czasu, wymagając niekiedy wsparcia personelu pielęgniarskiego (np. przy prysznicu), utrzymania czystości powierzchni, pralni i gastronomii.
Jednak wbrew powszechnemu przekonaniu, zużywanie dużej ilości wody wcale nie musi być gwarancją lepszej higieny. Nadmierne zużycie wody może bowiem tylko maskować nieskuteczne działania i nadal powodować stagnację wody w instalacji. A to z kolei stwarza sprzyjające warunki do rozwoju bakterii, takich jak Legionella, które potrzebują zaledwie 72 godzin, aby się rozprzestrzenić.
Paradoks, który skłania do refleksji: czy mniejsza ilość wody może skuteczniej zwalczać infekcje?
W wielu krajach, aby zminimalizować ryzyko skażenia, obowiązują normy i praktyki nakazujące spłukiwanie okresowe instalacji i regularną wymianę wody stojącej. Przykładem mogą być Niemcy, gdzie norma Trinkwasser wymaga odprowadzenia wody z punktów czerpalnych już po 72 godzinach przestoju. W innych krajach armatura jest po prostu uruchamiana raz w tygodniu na kilka minut. Jednak to właśnie dezynfekcja termiczna w temperaturze 70-80°C jest zalecanym środkiem naprawczym w przypadku obecności bakterii Legionella. Trzeba jednak pamiętać, że jest to rozwiązanie kosztowne pod względem zużycia energii i mniej lub bardziej skomplikowane w realizacji w zależności od stanu technicznego instalacji. Jednocześnie najczęściej działania te nie są konkretnie ukierunkowane na rzadko używane lub skażone obszary sieci, co powoduje nadmierne zużycie wody.
Jak zatem rozwiązać problemy bakteriologiczne w placówkach opieki zdrowotnej nie marnując wody?
Konkretne rozwiązania: kiedy innowacje zmniejszają zużycie
Musimy zacząć od zrozumienia, że duże zapotrzebowanie szpitala na wodę jest całkiem normalne z wyżej wymienionych powodów. Jednakże obecnie, zarówno w przypadku natrysków, umywalek, jak i toalet, możliwe jest dokładne dostosowanie ilości wody do faktycznych potrzeb, a tym samym zapobieganie jej marnowaniu przy jednoczesnym zapewnieniu rzeczywistego bezpieczeństwa sanitarnego.
Właśnie w tym celu, zgodnie z bardzo rygorystyczną francuską normą NF M odnoszącą się stricte do środowiska szpitalnego, wypływy naszej armatury natryskowej i umywalkowej zostały obniżone. Baterie natryskowe DELABIE, z wypływem 9 l/min (nr 2739) posiadają ograniczniki wypływu, które utrzymują ciśnienie wystarczające do swobodnego umycia się bez nadmiernego wypływu wody. Podobną logikę zastosowano w bateriach umywalkowych DELABIE, gdzie wypływ standardowo nastawiony jest na 5 l/min (nr 2721T).
Z kolei baterie sekwencyjne lub termostatyczne (nr H9600) mieszają wodę ciepłą i zimną zgodnie z zapotrzebowaniem w trakcie korzystania, zapewniając stabilną temperaturę wody i ograniczając w ten sposób jej marnowanie podczas regulacji. Poza zwiększeniem komfortu użytkowania, rozwiązania te ograniczają także zużycie energii potrzebnej do produkcji ciepłej wody, a dzięki zoptymalizowanemu wypływowi pomagają jednocześnie zmniejszać ryzyko rozprzestrzeniania się bakterii.
Jeśli chodzi o protokół mycia rąk przez personel medyczny, obecnie najbardziej zalecana jest armatura elektroniczna. Rozwiązanie ścienne, takie jak elektroniczna bateria umywalkowa TEMPOMATIC (np. nr 20801T2), wykrywa dłonie za pomocą podczerwieni. Wypływ otwiera się, dopiero kiedy użytkownik zbliża dłonie do czujnika i zamyka się automatycznie, gdy ten się oddala. W ten sposób bateria zapobiega niepotrzebnemu zużyciu wody.
Do tego dochodzą mechanizmy spłukujące, które również mogą być prawdziwym źródłem marnotrawstwa i rozprzestrzeniania się bakterii. Mechanizm spłukiwania zbiornikowego nie tylko wiąże się z wysokim ryzykiem wycieków (do 200 m3 zmarnowanej wody w ciągu roku), ale może także stanowić zagrożenie sanitarne ze względu na stojącą w nim wodę. Aby zapobiec takiemu scenariuszowi, najlepszym rozwiązaniem jest spłukiwanie bezzbiornikowe (nr 763000, 464000/464006), które wyposażone jest w niezawodny mechanizm i eliminuje stagnację wody.
Dodatkowo armatura elektroniczna posiada funkcję automatycznego spłukiwania okresowego, która otwiera wypływ automatycznie co 24 godziny od ostatniego uruchomienia baterii. Funkcja ta umożliwia regularną wymianę wody, ograniczając w ten sposób namnażanie się bakterii bez nadmiernego zużycia.
Organizacja i konserwacja: klucz do oszczędzania wody w szpitalach
Oprócz wydajnego sprzętu, to proaktywne zarządzanie instalacją odgrywa decydującą rolę w kwestii oszczędzanie wody w środowisku szpitalnym. W pierwszej kolejności należy zidentyfikować punkty czerpalne stwarzające zagrożenie dla zdrowia, zwłaszcza te, które są rzadko używane.
Obszary te sprzyjają bowiem stagnacji wody, a to z kolei prowadzi do rozwoju bakterii. Po zidentyfikowaniu tych punktów prostym i trwałym rozwiązaniem jest wymiana istniejącej armatury na baterię elektroniczną DELABIE lub chociaż zainstalowanie takiej w pobliżu.
Jednocześnie ważne jest, aby regularnie kontrolować temperaturę wody (upewniając się, że nie utrzymuje się ona w zakresie 25–45 °C, sprzyjającym rozwojowi bakterii Legionella), szybko wykrywać i naprawiać wycieki (jedna kropla na sekundę oznacza dziesiątki litrów straconych każdego dnia) oraz monitorować biofilm poprzez pobieranie próbek lub ukierunkowane kontrole. Włączając te działania do planu konserwacji prewencyjnej, skutecznie zmniejszymy ryzyko skażenia bakteryjnego, unikając jednocześnie systematycznego marnowania wody.
Kiedy oszczędność łączy się z higieną: w kierunku bardziej zrównoważonego szpitala
Oszczędzanie wody w szpitalach nie oznacza obniżania standardów higieny, wręcz przeciwnie - zmniejszenie niepotrzebnego zużycia ogranicza stagnację, a tym samym ryzyko rozwoju bakterii. Oczywiście w przypadku stwierdzonego zakażenia nadal potrzebne będą poważne interwencje (dezynfekcje termiczne lub chemiczne), ale jednocześnie można zoptymalizować codzienne zużycie wody. Chodzi przede wszystkim o „rozsądniejsze” zużycie. Takie, które będzie odpowiadać potrzebom personelu medycznego i jednocześnie zapewniać bezpieczeństwo pacjentów i personelu, ale bez nadużywania zasobu tak cennego i kosztownego, jakim jest woda.
